Polityka prywatności - poznaj szczegóły » [ X ]
PODZIEL SIĘ



OCEŃ
4.0

Systemy przydatne w jeździe terenowej

Co przydatne jest w jeździe offroadowej? Umiejętności kierowcy na pewno. Jednak elektronika też przychodzi z odsieczą. Co powinna mieć prawdziwa terenówka wyjaśniamy na przykładzie Toyoty Land Cruiser.

Bogdan Czajkowski 2015-01-23
Toyota Land Cruiser

Land Cruiser jest konserwatystą – ma ramową konstrukcję oraz sztywny tylny most, w testowanej wersji zawieszony na miechach pneumatycznych. Oczywiście ma też reduktor zwiększający moment napędowy (co polepsza właściwości jezdne w terenie kosztem prędkości) oraz blokowany centralny mechanizm różnicowy LSD Torsen – w szosowych warunkach rozdzielający moc na przód/tył w stosunku 40:60, ale w razie poślizgu kół jednej osi przekazujący więcej momentu napędowego na drugą. Dodatkowo zastosowano rozłączany stabilizator tylnej osi, co umożliwia uzyskanie wielkiego wykrzyżu osi. Niby drobna modyfikacja, ale dzięki niej koła jak przyklejone trzymają się podłoża. Tak uzbrojona Toyota terenu się nie boi, możliwości ma więcej niż wystarczające i najczęściej to nieprzygotowani kierowcy nie potrafią ich wykorzystać.

Dlatego Toyotę, jak i inne niektóre terenówki, wyposażono w myślący system, który dostosowuje moc silnika i siłę hamowania do podłoża; nosi nazwę Multiterrain Select. Przełącznikiem można wybrać błoto/ piasek, kamienie, muldy oraz skały. Auto potrafi również jechać ze stałą prędkością dzięki układowi Crow Control.

Zawsze jednak kierowca – jakiej terenówki by nie dosiadał – winien pamiętać o żelaznych zasadach przemierzania bezdroży. Najlepiej w trudny teren nie wypuszczać się w pojedynkę – nigdy nie wiadomo, kiedy okaże się konieczna pomoc drugiego auta. Pamiętajmy też, że szosowe opony nie sprawdzają się w terenie, na nich nawet dobrą terenówką możemy daleko nie dojechać. Zawsze należy dokładnie przyjrzeć się przeszkodom przed pokonywaniem ich. Nawet na drogach gruntowych spotykamy się z koleinami – zbyt głębokie łatwo nas zatrzymają. Wtedy nie obędzie się bez podcięcia koleiny łopatą. Jeśli teren pozwala – lepiej brać koleinę pomiędzy koła. Dużym wyzwaniem jest podłoże śliskie i miękkie (błoto, miałki piasek).

Wtedy należy włączyć napęd 4x4, przełożenie terenowe i wszystkie blokady – międzyosiową i osiowe. Trzeba się rozpędzić do prędkości umożliwiającej pokonanie przeszkody bez utraty stabilności; błoto przejeżdżamy na 2. lub 3. biegu, ze stałą prędkością; podobnie jest na sypkim piasku – jedziemy ze stałą, dość wysoką prędkością po prostej, na krótkich, trudniejszych odcinkach można obniżyć ciśnienie w oponach, zmniejszając prędkość nawet do 20 km/h.

W skalistym terenie ważne są parametry podwozia i osłony, tu najłatwiej uszkodzić samochód. Należy załączyć reduktor i blokady, poruszamy się na 1. lub 2. biegu, płynnie i ze stałą prędkością. Po śniegu generalnie jedziemy z włączonym reduktorem i przynajmniej blokadą międzyosiową, korzystając z jak najwyższego biegu, by zapobiec poślizgowi kół. Na ośnieżonej trasie mocno wydłuża się droga hamowania, a odpuszczenie gazu może spowodować utknięcie samochodu. I ostatnia rada – nic na siłę. Zawsze możemy poszukać łatwiejszej drogi.

Z automatem łatwiej w terenie
Skrzynia automatyczna jest lepszym wyborem dla osób bez dużego doświadczenia w jeździe w terenie. Ma większy moment napędowy, co ułatwia ruszanie np. na piasku – sama dobiera stosowne przełożenie do obciążenia, wystarczy tylko wcisnąć gaz. Przy stromych podjazdach uwalnia kierowcę od konieczności dobierania właściwego biegu – operuje on tylko pedałem gazu i kierownicą. Automat zmienia przełożenia bez rozłączania napędu, dzięki czemu auto – bez utraty prędkości, a nawet przyczepności – płynnie pokonuje wzniesienie. Ponieważ kierowca nie ingeruje w jego działanie, oszczędza układ napędowy, a zwłaszcza sprzęgło. Niestety, skrzyni automatycznej nie da się naprawić w terenie.

 

 

Elektronicznie
Przełącznik wyboru typu terenu Zwykle ma do 5 programów – szosowy, śnieg/trawa, błoto, piasek i skały. Do nich dopasowuje sposób działania silnika, układu napędowego, zawieszenia oraz hamulców. Zespół kamer zewnętrznych pozwala kontrolować przestrzeń dookoła auta. Ułatwia poruszanie się i parkowanie w mieście dużego i mało zwrotnego auta. W terenie ułatwia manewry, np. wśród drzew. Zawieszenie pneumatyczne
Ułatwia poruszanie się w terenie, przez umożliwienie uzyskania nawet 30-cm. prześwitu. Prześwit maksymalnie zmniejszony pozwala na stabilną i szybką jazdę na szosie.
Tradycyjnie
Sposób jazdy w terenie kierowca musi mieć w głowie. Np. przed błotną przeszkodą należy rozpędzić się (po włączeniu napędu 4x4 i blokad) pokonując przeszkodę na 2. lub 3. biegu (z reduktorem) łagodnie dodając lub ujmując gazu. Samochody terenowe z reguły mają ograniczoną widoczność, niewiele pomaga ich zwarta budowa – siedzi się wysoko, a maska silnika jest długa. W terenie w celu bezkolizyjnego przemieszczania się (las, skały) często trzeba będzie wysiąść. W terenówce z zawieszeniem stalowym prześwit jest niezmienny. W autach na ramie, w warsztacie można podnieść nadwozie wstawiając pod nie tuleje dystansowe; pozwala to na montaż nadwymiarowych kół, co zwiększa prześwit.
     

 

 

Elektronicznie
Wyświetlacz kąta skrętu kół
Pozwala w czasie rzeczywistym śledzić kąt skrętu kół od 0 do 45 stopni w każdą ze stron. Aktywny tylko podczas jazdy terenowej i podczas parkowania.
Sterowanie napędem i hamulcami
Ruszając pod górę, gdy zwolnimy pedał, hamulce przez chwilę trzymają. Niektóre systemy samoczynnie „wjeżdżają” na wzniesienie i zjeżdżają, wykorzystując odpowiedni bieg, hamując silnikiem i hamulcami. Utrzymujemy tylko kierunek jazdy prosto w górę lub w dół.
Tradycyjnie
Doświadczony kierowca po położeniu koła kierownicy lub obserwując przez okno lewe koło przedniej osi orientuje się o stopniu i kierunku – w lewo/w prawo – skręcenia kół. Ruszenie z miejsca też pokazuje kierunek skrętu kół. By ruszyć pod górę przytrzymujemy auto na hamulcu pomocniczym/nożnym. Włączamy reduktor, blokady i II bieg. Operując gazem unikajmy poślizgu. Jedziemy pod górę (nie po skosie). Przy zjeździe, w razie uślizgu tylnych kół, lekko dodajemy gazu.
   

 

   
Maksymalny kąt wzniesienia
Im większy moment obrotowy silnika i bardziej terenowe przełożenia oraz opony, tym większa jest zdolność auta do wjazdu na pochyłość. Kąt wzniesienia wyrażany jest w procentach lub stopniach – 45° to maksymalne nachylenie, zwane stuprocentowym.
Maksymalny kąt pochyłości
Nachylenie, które nie powoduje przewrócenia się auta podczas jazdy w poprzek zbocza (trawersowania). Im niżej leży środek ciężkości, im większe są rozstaw kół i sztywniejsze zawieszenie, tym bardziej stromą pochyłość pokona samochód.
   

 

   
Prześwit
Odległość od jezdni do najniżej położonego punktu pojazdu. Może być podłużny (najniższy punkt pomiędzy osiami) lub poprzeczny (najniżej położony punkt na danej osi). Prześwit aut terenowych wynosi zwykle od 18 do 23 cm, osobowych – 10 do 15 cm. Głębokość brodzenia (niebieska linia) określa jak głęboką wodę przejedzie samochód.
Kąt rampowy określa zdolność auta do przejeżdżania przez wierzchołek wzniesienia. Kąt natarcia (zejścia) – zdolność do podjeżdżania pod wzniesienie lub zjeżdżania z pochyłości. Kąt natarcia/zejścia zawiera się pomiędzy jezdnią, a płaszczyzną styczną do kół przedniej (tylnej) osi i obrysu dolnej przedniej (tylnej) części nadwozia.
   

Komentarze

 
 

Wypełnij to pole:

  • avatar
    zgłoś
    <p>Co powinna mieć terenówka, żeby pokonać przeszkody, a co potrafić kierowca, by z ułatwień technicznych skorzystać – wyjaśniamy na przykładzie Toyoty Land Cruiser.</p><br /><br /><a href="/technika/system-offroad-Land-Cruiser-elektronika,18814,1">Zobacz artykuł</a>
    auto motor i sport, 2015-01-23 15:31:09
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij