Polityka prywatności - poznaj szczegóły » [ X ]
PODZIEL SIĘ



OCEŃ
4.8

BMW, Honda, Porsche, 2x Toyota , VW – Eko koktajl

Być może z perspektywy naszej piaskownicy trudno w to uwierzyć, ale świat naprawdę kombinuje jak zmniejszyć zużycie paliwa. Oto, co samochody mają do powiedzenia w temacie "eko". Sześć najnowszych modeli.

2010-11-09

 

Znak czasów polega na tym, że aż pięć z nich to hybrydy. Łączenie oktanów i elektronów wynika głównie z przepisów obowiązujących w Stanach, gdzie duże interesy robią zarówno BMW, jak i Porsche. Stąd hybrydowa "siódemka" i X6, stąd silnik elektryczny na pokładzie Cayenne, a niedługo również Panamery. Honda próbuje zwrócić na siebie uwagę małą hybrydową CR-Z, usiłującą wywołać ducha legendarnej, młodzieżowej CR-X. Toyota hybrydę ma już prawie w nazwie, a w tym sezonie prezentuje wyższą formę Priusa - odmianę Plug-in - oraz hybrydowego Aurisa. I Volkswagen, który opiera się hybrydom (poza Touaregiem, dzielącym technikę z Porsche) rozwijając gamę modeli BlueMotion.

Warto przypomnieć, że idea napędu hybrydowego polega na tym, aby zastąpić silnik spalinowy we wszystkich tych sytuacjach, kiedy jest on nieekonomiczny (jak przy ruszaniu z miejsca oraz podczas jazdy z małymi prędkościami), zapewnić mu zdrowe obciążenie (na zbyt małym dużo pali) oraz odzyskiwać energię, która bezpowrotnie ucieka we wszechświat jako ciepło tarcz hamulcowych. Natomiast o tym, jak nieubłaganie świat idzie do przodu, świadczy fakt, że wszystkie modele w tej grupie mają system start/stop oraz odzysk energii hamowania - obydwa absolutnie kluczowe dla zmniejszenia spalania w jeździe miejskiej, kiedy postój goni postój, a rozpędzanie i hamowanie, czyli najczystsza postać marnowania paliwa, następuje częściej niż da się policzyć.

Cayenne S Hybrid to pierwsze drogowe Porsche z hybrydowym napędem. Zespół napędowy to benzynowa, 3-litrowa, mechanicznie doładowana jednostka V6 oraz umieszczony między nią, a skrzynią biegów silnik elektryczny. Zestaw aku- mulatorów znajduje się pod podłogą bagażnika, cały samochód jest znacznie, bo o 200 kg, cięższy niż Cayenne napędzane silnikiem V6. Zespół hybrydowy rozwija moc 380 KM oraz maksymalny moment obrotowy 580 Nm - ten ostatni dostępny już przy zaledwie 1000 obr/min. Dzięki temu, w praktyce wrażenia z jazdy są jak w wersji z silnikiem V8. Potężny moment obrotowy sprawia, że przy niskich i średnich obrotach dynamika jazdy jest doskonała, nie ma za to większego sensu zapędzanie silnika V6 na wyższe obroty, kiedy jedyne, co można uzyskać, to hałas i wysokie spalanie.

Cayenne jest przy tym tzw. pełną hybrydą, czyli taką, która potrafi do napędu użyć zarówno dwóch silników naraz, jak i każdego z osobna. Silnik elektryczny ma całkiem sporą moc 34 kW, dzięki czemu, przy porządnie naładowanych akumulatorach, w mieście duże Porsche potrafiło pokonać ponad półtora kilometra jadąc tylko na prąd, chwilami rozpędzając się do 50 km/h.

 Porsche Caynenne S Hybrid
BMW ActiveHybrid 7L
Cena
383 035 zł
515 000 zł
Konkurenci
Lexus RX450h, VW Touareg Hybrid
Lexus LS600h, Mercedes S 400 Hybrid
Zespół hybrydowy
silnik benz., V6, 3.0 ze sprężarką mech.
silnik elektryczny AC
silnik benzynowy, V8, 4.4 biturbo
silnik elektryczny AC
Moc maksymalna
380 KM/5500 obr/min
465 KM/5500–6000 obr/min
0-100 km/h
6,5 s
4,9 s
Prędkość maksymalna
242 km/h
250 km/h
Zużycie paliwa
8,2 l/100 km
9,4 l/100 km
Emisja CO2
193 g/km
219 g/km
Silnik spalinowy
pojemność 2995 cm3; moc maks. 245 kW (333 M) w zakresie 5500–6500 obr/min, maks. moment obrotowy 440 Nm w  zakresie 3000–5250 obr/min;
pojemność 4395 cm3; moc maksymalna 330 kW (449 KM) w zakresie 5500–6000 obr/min, maks. moment obrotowy 650 Nm w zakresie 2000–4500 obr/min;
Silnik elektryczny
moc maks. 34 kW od 150 obr/min, maks. mom. obr. 300 Nm od 1150 obr/min. Akumulatory odorkowe (Ni-MH) Skrzynia biegów 8A, napęd na cztery koła.
moc maksymalna 15 kW, maksymalny moment obrotowy 210 Nm. Akumulatory litowo-jonowe. Skrzynia biegów 8A, napęd na tylne koła.
Nadwozie
5-drzwiowy, 5-miejscowy SUV, długość x szerokość x wysokość 4846 x 1939 x 1705 mm, rozstaw osi 2895 mm, masa własna 2240 kg, poj. bagażnika 580/1690 l, poj. zb. paliwa 85 l.
4-drzwiowy, 5-miejscowy sedan, długość x szerokość x wysokość 5212 x 1902 x 1474 mm, rozstaw osi 3210 mm, masa własna 2145 kg, pojemność bagażnika 460 l, poj. zbiornika paliwa 80 l.

Efekt, jaki daje napęd Porsche, jest bardzo wymierny - Cayenne S Hybrid ma najniższą emisję dwutlenku węgla w całej gamie Porsche (193 g/km). I to jest argument za. W jeździe miejskiej da się uzyskać wynik na poziomie 12-13 l/100 km - znakomity, jeśli wziąć pod uwagę masę auta oraz wielkość i moc silnika. Komputer na bieżąco liczy zużycie paliwa i pokazuje jaki procent jazdy odbywał się przy zerowej emisji. Nie możemy się jednak oprzeć wrażeniu, że hybrydowe Cayenne puszcza oko przede wszystkim do tych, którzy używają swoich "911" w sposób, do jakiego te zostały stworzone, ale uwiera ich eko-świadomość. Ten samochód ma chyba uspokoić ich skołatane sumienia.

Równie świetny wynik emisji dwutlenku węgla notuje BMW ActiveHybrid 7 - 119 g/km. BMW uznało, że hybryda pozwoli na tym większą oszczędność paliwa, im większy jest silnik benzynowy i do zespolenia z elektryką wybrało 4,4-litrową jednostkę V8 biturbo z 750i.

ActiveHybrid 7 ma silnik elektryczny umieszczony w obudowie skrzyni biegów i jest "łagodną" hybrydą, czyli taką, która do napędu w każdej chwili potrzebuje silnika spalinowego. Nieduży silnik elektryczny ma moc 15 kW (20 KM) i wspomaga głównie ruszanie z miejsca oraz łagodne przyspieszanie. Maksymalny moment obrotowy zespołu hybrydowego wynosi 700 Nm, jest dostępny w zakresie obrotów (2000-4500 obr/min) i sprawia, że ważąca ponad 2,1 t limuzyna przemieszcza się jakby była dwa razy lżejsza. Doskonale działa system start/stop, sterownik dobrze wyczuwa kiedy można zgasić V-ósemkę i jest bardzo konsekwentny, a samo gaszenie i rozruch odbywają się praktycznie niewyczuwalnie.

BMW mówi, że ActiveHybrid 7 ma niezaprzeczalnie sportowy charakter, a jak ktoś używa takiego niezaprzeczalnego języka, to znaczy, że prawdopodobnie jest czemu zaprzeczać. Dla nas bardziej obrazowe jest stwierdzenie, że lepsze osiągi mogą iść w parze z niższym zużyciem paliwa - bo mogą. Do setki hybryda jest o 0,3 s szybsza niż 750i, zużycie paliwa w mieście na poziomie 15-16 l/100 km jest o kilka litrów niższe niż w takim samym modelu z konwencjonalnym napędem. Poza tym - otrzymujemy zwyczajną luksusową limuzynę, ze świetnym wyposażeniem i odpowiednim do ceny poziomem komfortu.

Podobnie jak Porsche, na naszym podwórku hybrydowa "7" pozostanie jednak najwyżej ciekawostką przyrodniczą. Klienci znajdą się głównie na wielkim rynku, tym za wielką wodą.

Znacznie bardziej przyziemnym modelem jest Honda CR-Z, z niedużą, czterocylindrową jednostką benzynową i funkcjonującym jako wspomaganie silnikiem elektrycznym. Układ jest taki, jak w BMW - podczas jazdy zawsze pracuje silnik spalinowy. Sam benzynowiec jest typowy dla Hondy, tzn. poniżej 3000 obr/min nie chce jechać, za to bardzo chętnie wchodzi na obroty. Łączna moc hybrydowego napędu to 124 KM przy 6100 obr/min, maksymalny moment obrotowy zaś - 174 Nm przy 1000-1500 obr/min.

 Honda CRZ
Cena
85 900 zł
Konkurenci
Mini One D, Volvo S40 DRIVe
Zespół hybrydowy
silnik benzynowy, R4, 1.5 silnik elektryczny AC
Moc maksymalna
124 KM/6100 obr/min
0-100 km/h
9,9 s
Prędkość maksymalna200 km/h
Zużycie paliwa
5,0 l/100 km
Emisja CO2
117 g/km
Silnik spalinowy
pojemność 1497 cm3; moc maks. 84 kW (114 KM) przy 6100 obr/min, maks. moment obrotowy 145 Nm przy 4800 obr/min;
Silnik elektryczny
moc maks. 10 kW przy 1500 obr/min, maks. moment obrotowy 78 Nm przy 1000 obr/min. Akumulatory wodorkowe (Ni-MH). Skrzynia biegów 6M, napęd na przednie koła.
Nadwozie3-drzwiowy, 2+2-miejscowy hatchback, dług. x szer. x wys. 4080 x 1740 x 1395 mm, rozstaw osi 2435 mm, masa własna 1198 kg, pojemność bagażnika 233/401 l, poj. zbiornika paliwa 40 l.

Do wyboru są trzy tryby jazdy, przy czym w trybie "eko" osiągów nie ma za grosz. Przy mocniejszym wciskaniu gazu, przy niższych obrotach czuć wyraźnego "kopniaka" pochodzącego od silnika elektrycznego. Do niekonwencjonalnego zestawu zegarów kierowca szybko się przyzwyczaja; pozwalają się nauczyć jak tracić najmniej energii i jak najlepiej odzyskiwać tę, która ulatuje. Natomiast samym zużyciem paliwa Honda nie zaskakuje - w jeździe miejskiej trzeba się bardzo starać, żeby zejść poniżej 6,5 l/100 km. To wynik gorszy niż w wypadku eko-wersji współczesnego malucha, takiego jak Polo BlueMotion.

O ile nadwozie CR-Z w oryginalny sposób wyróżnia się w tłumie, o tyle trzeba się pogodzić z brakiem praktycznych zalet Hondy. Producent szczerze podaje konfigurację siedzeń jako 2+2, co w praktyce oznacza, że jest to auto dwumiejscowe. Łamana tylna szyba z zewnątrz wygląda ciekawie, ale z miejsca kierowcy do tyłu nie ma widoczności. Wrażenie jakości jest przeciętne, wnętrze składa się w dużej mierze z dość czerstwych tworzyw. Wreszcie, działanie układu start/ stop chwilami wydaje się niekonsekwentne - nie bardzo wiadomo dlaczego w bardzo podobnych sytuacjach silnik spalinowy czasem gaśnie, a czasem nie. Zaletą natomiast są zachęcające osiągi - w sprincie do setki CR-Z schodzi poniżej 10 sekund i rozwija równe 200 km/h. Oto samochód, który bardziej wpisuje się w ogólny hybrydowy trend niż rzeczywiście czemuś służy.

Poczciwa Toyota Auris to pierwszy w dziejach tego świata kompakt, który ma w ofercie silnik benzynowy, wysokoprężny oraz pełnoprawną hybrydę - na dziś zestaw najbardziej pełny z pełnych. Pytanie tylko, czy to wnosi nową jakość?

Pod względem technicznym Auris HSD ma układ napędowy prosto z Priusa trzeciej generacji; benzynowy silnik 1.8, do tego mocna jednostka elektryczna (60 kW) oraz przekładnia planetarna w działaniu do złudzenia przypominająca przekładnię bezstopniową. Wszystko w nadwoziu klasycznego hatchbacka.

Wersja hybrydowa zachowuje wszystkie zalety Aurisa (cechy praktyczne), a także wady (przeciętne prowadzenie). Ale największy problem jest bardzo przyziemny i da się wyrazić w twardych liczbach - otóż pod względem zużycia paliwa Auris HSD nie jest w stanie zbliżyć się do wyników uzyskiwanych przez Priusa. Ten sam układ napędowy zamknięty w skórze klasycznego kompaktu do przemieszczania się po mieście potrzebuje o około 1 l/100 km więcej (6,5 zamiast 5,5 l/100 km), a to każe postawić pytanie o sens istnienia tego auta. Bo osiągi są takie same jak u Priusa, kabina wyraźnie ciaśniejsza, bagażnik mniejszy, a wyposażenie gorsze - żadnej "wartości dodanej". Na czym więc polega tu postęp? Jeśli tylko na niższej o 10 tys. zł cenie, to jakby trochę za mało. Najbardziej wyjątkowym modelem w tym gronie jest Prius Plug-in. Plug-in to wyższa forma hybrydy - taka, którą można podłączyć do gniazdka i zatankować prądem.

Prius w tej wersji ma akumulatory litowojonowe zamiast wodorkowych, bo są mniejsze, szybciej nasiąkają energią elektryczną, a w jednym kilogramie akumulatora mieści się prawie dwukrotnie więcej energii. Auto jest o 100 kg cięższe, ale w tym wypadku nie jest to duży koszt. Pełne ładowanie trwa do 1:45 h i bierze dużo prądu - chwilowy pobór mocy wynosi do 2,5 kW, czyli mniej więcej tyle ile pralka i suszarka pracujące na wysokich obrotach. Koszt ładowania do pełna to ok. 1,20 zł.

 Toyota Audis HSD
Toyota Prius Plug-in
Cena
89 900 zł
jeszcze nie ustalona
Konkurenci
Honda Insight, VW Golf BlueMotion
Honda Insight, VW Golf BlueMotion
Zespół hybrydowysilnik benzynowy, R4, 1.8 silnik elektryczny AC
silnik benzynowy, R4, 1.8 silnik elektryczny AC
Moc maksymalna
136 KM
136 KM
0-100 km/h
11,4 s
11,4 s
Prędkość maksymalna180 km/h
180 km/h
Zużycie paliwa
4,0 l/100 km
2,6 l/100 km
Emisja CO2
93 g/km
59 g/km
Silnik spalinowypojemność 1798 cm3; moc maks. 73 kW (99 KM) przy 5200 obr/min, maks. moment obrotowy 142 Nm przy 4000 obr/min
pojemność 1798 cm3; moc maks. 73 kW (99 KM) przy 5200 obr/min, maksymalny moment obrotowy 142 Nm przy 4000 obr/min;
Silnik elektrycznymoc maksymalna 60 kW, maksymalny moment obrotowy 207 Nm. Akumulatory wodorkowe (Ni-MH). Przekładnia bezstopniowa, napęd na przednie koła.
moc maksymalna 60 kW, maksymalny moment obrotowy 207 Nm. Akumulatory litowo-jonowe. Przekładnia bezstopniowa, napęd na przednie koła.
Nadwozie
5-drzwiowy, 5-miejscowy hatchback, długość x szerokość x wysokość 4245 x 1760 x 1510 mm, rozstaw osi 2600 mm, masa własna 1420 kg, poj. bagażnika 279/b.d. l, poj. zbiornika paliwa 45 l.
5-drzwiowy, 5-miejscowy hatchback, długość x szerokość x wysokość 4460 x 1745 x 1490 mm, rozstaw osi 2700 mm, masa własna 1500 kg, poj. bagażnika 445/1545 l.

 

W każdej chwili na drodze priorytet ma napęd na prąd. Przy porządnie naładowanych akumulatorach Prius załączy silnik spalinowy dopiero, kiedy zabraknie mu energii elektrycznej. Zasięg, jaki uzyskaliśmy w ruchu miejskim, okazał się imponujący - 18 km przy włączonej klimatyzacji i 23 km przy wyłączonej i przy bardzo oszczędnej jeździe. A zatem przynajmniej połowę średniego dziennego zapotrzebowania (30-40 km) można pokonać za niewiele ponad złotówkę, a zużycie paliwa w mieście wynosi 3,0-3,3 l/100 km. Wyższe zużycie paliwa Toyota notuje w jeździe pozamiejskiej - ok. 4,5 l/100 km jadąc łagodnie i 6,5 l/100 km, kiedy kierowca ma więcej fantazji.

Prius jest bezwzględny w eliminowaniu z pracy silnika spalinowego - wystarczy zdjąć nogę z gazu, by natychmiast przestał on działać. Momentów gaszenia i rozruchu praktycznie nie czuć - jest to świetnie dopracowane; ten samochód uczy oszczędnej jazdy jak żaden inny.

W tegorocznym "zielonym GP" jedyne auto z silnikiem Diesla to przy okazji jedyna nie-hybryda. Polo BlueMotion jest owocem związku downsizingu i optymalizacji - mały, 3-cylindrowy turbodiesel plus zestaw technologii zmniejszających zużycie paliwa: system start/stop, odzysk energii hamowania, specjalne przełożenia skrzyni biegów, przeprogramowany sterownik silnika, opony o zmniejszonych oporach toczenia, specjalny pakiet aerodynamiczny m.in. z mniejszymi wlotami powietrza, oraz, dla urwania zbędnych kilogramów, pompka zamiast koła zapasowego.

Silnik 1.2 TDI mógłby w tym wydaniu służyć za synonim słowa leniwy. Wszystko odbywa się powoli, reakcje na gaz oraz długie przełożenia zniechęcają do wszystkiego poza łagodną, oszczędną jazdą. Temu też służy system podpowiedzi właściwego biegu. W efekcie, styl jazdy jest jak z hybryd Toyoty - starasz się stracić jak najmniej energii i jak najwięcej odzyskać.

Zaletami Polo są wszystkie cechy praktyczne malucha, wadami zaś - osiągi. Czas blisko 14 s potrzebny na rozpędzenie do 100 km/h to wynik kiepski łamany przez przeciętny; nie lepiej jest z dynamiką na wyższych biegach, kiedy mały eko- Volkswagen wymaga częstych redukcji.

Jednak gdy w grę wchodzi oszczędność paliwa, jedenaste przykazanie Polo BlueMotion wypełnia - to, co robi, robi dobrze. Za brnięcie w miejskich korkach "płaci się" tylko 5,7-6,0 l/100 km oleju napędowego, natomiast w trasie można uzyskać wynik poniżej 3,5 l/100 km. To wyniki lepsze niż w wypadku Hondy CR-Z i w grupie porównywalnych aut ustępujące tylko wynikom Toyoty Prius Plug-in. Polo pokazuje, że optymalizacja i urywanie kawałków ze średniego zużycia paliwa wciąż może dać niezłe efekty, tak dobre jak w wypadku niedużych hybryd. Jak długo?

 VW Polo BlueMotion 1.2 TDI
Cena
58 890 zł
KonkurenciSkoda Fabia GreenLine, Mini One D
Silnik
turbodiesel, R3, 1.2
Moc/przy obrotach
75 KM/4200 obr/min
0-100 km/h
13,9 s
Prędkość maksymalna173 km/h
Zużycie paliwa
3,4 l/100 km
Emisja CO2
89 g/km
Silnik
pojemność 1199 cm3, maks. moment obrotowy 180 Nm przy 2000 obr/min, skrzynia biegów 5M, napęd na przednie koła.
Nadwozie5-drzwiowy, 5-miejscowy hatchback, długość x szerokość x wysokość 3970 x 1682 x 1465 mm, rozstaw osi 2470 mm, masa własna 1150 kg, pojemność bagażnika 261/952 l, pojemność zbiornika paliwa 45 l.

Tekst Roman Popkiewicz,
zdjęcia Jacek Hanusz
amis 10/2010

Aktualne ceny nowych samochodów:
 
JUŻ OD 437 830 PLN
Dostępne nadwozia: suv-5
SPRAWDŹ OFERTY

Komentarze

 
 

Wypełnij to pole:

  • avatar
    zgłoś
    Na dobrą sprawę: komu tak naprawdę potrzebne jest ekoauto? Raz, że drogie w zakupie; dwa - że cała ta ekologia to ściema wobec wielokrotnie bardziej nieekologicznej produkcji zespołu hybrydowego. Właściwie grupą docelową jest chyba świat gwiazd show-biznesu i nowobogackich pozerów, których idee fixe są: dobrze udawać, byleby zaimponować Tymczasem jeden system start/stop zupełnie by światu wystarczył. A Toyota raz już przyznała się do tego, że wynalazek hybrydowy to nie był najszczęśliwszy pomysł
    airmatic, 2011-01-22 01:05:50
  • avatar
    zgłoś
    Dlaczego naciągana? Ano dlatego, że jaki sens ma zestawianie silnika elektrycznego, z którego dobrodziejstw skorzystamy przez kilka kilometrów, z np. dużą benzyną? Tak jest najczęściej. Nie wydaje ci się, że brzmi to odrobinę dziwnie?- Moje auto ma silnik elektryczny.- To musi być bardzo oszczędne i dosyć wolne.- Skąd. Mam dodatkowo wielkie V8.Dla mnie to trochę śmieszne. Powtórzę to chyba po raz drugi, gdybym chciał Niemca eko to kupiłbym np. BMW serii 3 Efficient Dynamics.
    ~Samuraj, 2011-01-19 21:54:46
  • avatar
    zgłoś
    Dlaczego Cayenne naciągana hybryda? Bliźniaczy Touareg ma takie same rozwiązania i bez ogródek uznawany jest za hybrydę. Lexusy też są hybrydami. Niemcy poszli jeszcze bardziej w kierunku oszczędności. Wstawili jako pierwsi 8 biegowego automata. 2 najwyższe biegi to w sumie nadbiegi. Równoległy napęd hybrydowy. OK. W mieście nie ma sensu jeździć tak dużym autem, ale zastosowanie takiego napędu sprawdza się również w trasie co przy standardowej hybrydzie już nie bardzo.
    ~eko, 2011-01-19 15:11:33
  • avatar
    zgłoś
    A ja myślę, że jak już wchodzić w hybrydę (choć jeszcze nie wiem po co), to już bez liczenia grosików przy kasie (w salonie, rzecz jasna).Zamiast mieszczańsko - leasingowego Aurisa (choć to poczciwe, acz przeciętne auto) z bateryjką wybierzcie lepiej urodzoną wersję sygnowaną przez Lexusa. Taak, chodzi mi o CT200h - hybrydy, do której na dziś przekonałem się najbardziej (choć nadal wolałbym go z samą benzynówką, najlepiej V6 ). Gdyby tak kosztował 65 "tysiaków", poleciłbym go komuś na tym forum .Choć z tym nieliczeniem grosików to nie do końca prawda. Bo najdroższe z piątki opisywanej w artykule BMW 7Hybrid zupełnie mnie nie interesuje. Pozostali zresztą też, bez względu na osiągnięcia Polo BlueMotion.Hondzie CR-Z daliśmy już trochę w kość. I słusznie
    airmatic, 2010-11-11 23:41:58
  • avatar
    zgłoś
    Polo Blue MOTION.
    ~Samuraj002, 2010-11-09 20:37:07
  • avatar
    zgłoś
    Polo hybrid?
    esper, 2010-11-09 20:28:49
  • avatar
    zgłoś
    Tam jest błąd - Auris, nie Audis. Siódemka to taka naciągana hybryda, podobnie trochę jak Cayenne. Toyota Prius ok. O CR - Z już tutaj była dyskusja. Auris HSD, hmmm, muszą nad tym jeszcze posiedzieć. Ogólnie nienawidzę hybryd, ale gdyby coś mnie kopnęło i musiałbym któreś z nich wybrać, to byłby to Prius lub Polo.
    ~Samuraj002, 2010-11-09 20:18:32
  • avatar
    zgłoś
    Być może z perspektywy naszej piaskownicy trudno w to uwierzyć, ale świat naprawdę kombinuje jak zmniejszyć zużycie paliwa. Oto, co samochody mają do powiedzenia w temacie „eko". Sześć najnowszych modeli.
    auto motor i sport, 2010-11-09 10:56:04
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij