Polityka prywatności - poznaj szczegóły » [ X ]
PODZIEL SIĘ



OCEŃ
2.3

Samochody z napędem 4x4 – bezpieczny układ

8 aut w Alpach. Zasypane śniegiem górskie drogi i samochód z napędem na obydwie osie - taka zima sprawia frajdę. Cztery napędzane koła zapewniają nie tylko lepszą trakcję, ale i większe bezpieczeństwo. Sprawdzamy na co który system stać.

2010-02-03
układy napędowe 4x4 Osiem modeli, każdy z napędem na cztery koła, w testowym laboratorium – czyli w Alpach austriackich na wysokości ponad 2000 metrów

 

Aż trudno uwierzyć. Jeep Wrangler - wzór terenówki, która potrafi wjechać wszędzie - stoi zakopany w śniegu! Wszystko przez zbyt pewnego siebie kierowcę. No bo co właściwie miałoby się stać? Przecież Jeep w najlepszej wersji, o nazwie Rubicon, ma najbardziej hardcorowy z możliwych układ 4x4: napęd na koła jest przenoszony tylko za pomocą kół zębatych i łączy na stałe przednią oś z tylną, do tego ma blokowane w 100 procentach obydwa osiowe mechanizmy różnicowe. Skutek jest widoczny - wszystkie koła się kręcą. Tylko że żadne nie ma wystarczającej przyczepności, żeby ruszyć Jeepa z miejsca choćby o centymetr. Poprosimy wyciągarkę...

 

Winne klęski w stosunkowo łatwym terenie są opony. Wrangler wybrał się w góry na gumach uniwersalnych, dobrych na drogi i na bezdroża. Ale mimo że noszą oznaczenie M&S (błotno-śniegowe), na śnieg nie nadają się ani trochę. No i mamy pierwszą odpowiedź na pytanie o najlepszy układ napędu na cztery koła - cały konstruktorski geniusz, wyrażający się w wyliczeniach z dokładnością do milisekundy jak szybko i ile momentu obrotowego ma być przekazane na ślizgające się koło, jest nic nie warty jeśli opony nie potrafią tego momentu przenieść na podłoże. Najlepszy układ napędowy na cztery koła to ten, który współpracuje z odpowiednimi oponami. W zimie powinny to być opony o bieżniku z wieloma lamelami (nacięciami) z symbolem śnieżynki. Koniec, kropka.

Dopiero gdy wszystkie auta zastosują się do powyższej zasady, poszczególne układy napędowe będą mogły udowodnić, co potrafią. Techniczna różnorodność jest wielka. Mamy tu na przykład proste sprzęgła wiskotyczne (inaczej: lepkościowe), których silikonowy olej w wypadku różnic w liczbie obrotów między osiami staje się mniej płynny (rozgrzewa się zwiększając ciśnienie wewnętrzne) i w ten sposób zapewnia przepływ mocy. Taki patent wykorzystywało kiedyś Porsche, ale tego rodzaju układ raczej stabilizował tor jazdy niż rzeczywiście pomagał w przywracaniu przyczepności. Z zalet sprzęgła wiskotycznego, czyli małego ciężaru urządzenia i stosunkowo niewysokiej ceny, w naszym porównaniu korzysta Fiat Panda.

Układy napędowe 4x4, w których osie są połączone na sztywno - a które z powodu naprężeń występujących w nich na twardym podłożu mogą być wykorzystywane tylko na grząskim gruncie - to urządzenia stworzone dla prawdziwych terenowych samochodów w rodzaju Jeepa. Są idealne w zapewnieniu jak najlepszej trakcji, ale ich przydatność w zwiększeniu bezpieczeństwa jest wątpliwa.

Klasyczny układ napędowy 4x4, niegdyś wprowadzony do seryjnej produkcji przez Audi pod postacią Quattro, wykorzystuje mechanizm różnicowy umieszczony pomiędzy osiami. Wyrównuje on różnicę w obrotach kół podczas jazdy w zakręcie. Podstawowy rozdział momentu napędowego wynika już z samej konstrukcji układu, jednak zmienia się zależnie od przyczepności kół. Gdy któraś z osi w ogóle nie przenosi momentu obrotowego, nie dociera on też do drugiej osi. Chyba że zblokuje się centralny mechanizm różnicowy. Mechanizmy różnicowe typu torsen, jakie stosują Audi i Lexus, robią to automatycznie. Subaru stosuje blokadę wiskotyczną, która działa na tej samej zasadzie, co sprzęgło wiskotyczne. Mercedes postawił na sprzęgło wielopłytkowe.

Najnowsze konstrukcje obywają się bez międzyosiowego mechanizmu różnicowego i korzystają ze sprzęgła wielotarczowego, które - zależnie od sytuacji na drodze - jest zamykane w większym bądź mniejszym stopniu. Takie rozwiązanie stosuje BMW. Sterownik sprzęgła jest połączony z elektronicznymi systemami gwarantującymi bezpieczeństwo jazdy i zapewnia indywidualną błyskawiczną reakcję na zmieniające się warunki na drodze. Podobną konstrukcję wykorzystuje Land Rover, tyle że kierowca ma do wyboru różne tryby jazdy.

Dane techniczne cz.1
  Audi A4 3.2 FSI Quattro BMW X3 30d Fiat Panda 4x4 Cross 1.3 JTD Jeep Wrangler Unlimited 2.8 CRD
Cena (zł) 187 740 zł 215 400 nie oferowany 137 430
Silnik benzynowy, V6, 3.2 diesel, R6, 3.0 diesel, R4, 1.3 diesel, R4, 2.8
Moc maks. przy obrotach 265 KM 6500/min 218 KM 4000/min 70 KM 4000/min 199 KM 3800/min
0-100 km/h (s) 6,2 7,4 18,0 11,7
Prędkość maks. (km/h) 250 210 150 172
Zużycie paliwa (l/100 km) 9,1 7,4 5,4 8,3
Emisja CO2 (g/km) 213 106 141 227
Silnik i układ napędowy        
Pojemność skokowa (cm3) 3197 2993 1248 2777
Maks. moment obr. (Nm) 330 500 145 460
przy obrotach 3000 1750 1500 2000
Rodzaj napędu 4x4 z centralnym
mechanizmem
różnicowym typu
torsen, 6-biegowa
skrzynia mechaniczna
 4x4 z elektron. sterowanym
sprzęgłem
wielotarczowym,
6-biegowa skrzynia
automatyczna
Na koła przednie
z automat. dołączanym
napędem
na tył, 5-b. skrzynia
mechaniczna
Napęd na tył
z dołączanym
na koła przednie,
5-biegowa skrzynia
automatyczna
Wymiary i masy (mm)        
Długość
Szerokość
Wysokość
4703
1826
1427
4569
1852
1674
3581
1611
1643
4751
4877
1800
Rozstaw osi (mm) 2808 2795 2305 2947
Ciężar ciągniony/hamowany (kg) 750/1900 750/2000 400/900 450/3500
Pojemność bagażnika (wg VDA) (l) 480/962 480/1560 200/855 1310/2320
Pojemność zbiornika paliwa (l) 64 67 30 66
Rozmiar opon 225/50 R 17 H 235/55 R 17 H 175/65 R 15 T 245/75 R 16 Q
dane fabryczne        
Pomiary własne
Przysp. na asfalcie 0-60 km/h (s) 2,7 3,3 5,8 5,8
Przysp. na śniegu 0-60 km/h (s) 5,3 4,7 8,0 7,8
Próby jazdy na śniegu        
Slalom 15 m (s) 8,8 8,9 8,4  11,1

Co z tego wynika, gdy przyjdzie nam wybrać się zimą w góry? Tam gdzie możliwość przemieszczania się zależy od samej trakcji - niewiele. W tym przypadku skomplikowane systemy nie wykazują przewagi - tam gdzie wjeżdża Mercedes wyposażony w drogi system 4Matic, tam wjeżdża też Panda. Co prawda mały samochód Fiata częściej musi się zmagać z krótką utratą przyczepności przez poszczególne koła, ale daje sobie z powodzeniem radę. Kierowca BMW i Land Rovera w ogóle nie zauważa pracy sprzęgieł - zawsze na każdym kole jest wystarczająca do poruszania się ilość momentu napędowego, zupełnie tak samo jak w wypadku układów wykorzystujących centralny mechanizm różnicowy albo połączenie na sztywno, jak w Jeepie.

Jeśli chodzi o stabilność w zakrętach, to różnice są widoczne i wynikają przede wszystkim z samej konstrukcji samochodów. Audi i BMW, chociaż różne pod względem technicznym, mają podobny charakter - kładą nacisk na sportowe zachowanie i "zamiatają" tyłem, dopóki do akcji nie wkroczy ESP.

Kierowca Mercedesa może liczyć na to, że niezależnie od okoliczności jego samochód zawsze będzie zachowywał się tak samo. I to się udaje - model klasy C podczas testowych ćwiczeń okazuje się tak opanowany, że aż nudny. To nie jest samochód dla miłośników jazdy bokami, ale nie jest też wolniejszy od innych. Land Rover okazuje się równie przewidywalny, ale ponieważ jest "wysokiego wzrostu" terenówką - nie może pod względem prędkości dotrzymać kroku limuzynie Mercedesa.

Lexus prezentuje to samo podejście do kwestii stabilności podczas jazdy, jednak w większym stopniu zaprogramowano go na podsterowność. W połączeniu z rozmiarami samochodu i jego masą, ogranicza to pewność jazdy w zakrętach. Zupełnie przeciwnie Panda - raz wyjeżdża przodem, raz tyłem. Ale choćby z tego powodu, że mała Panda jest bardzo zwinna, takie ekscesy utrzymują się w przewidywalnym zakresie i łatwo nad nimi zapanować.

 

Z kolei kierowca Subaru, które charakteryzuje się równomiernym rozkładem mocy, może wprawić swój samochód w pod- albo w nadsterowność, odpowiednio operując pedałem przyspieszenia oraz kierownicą. To jest napęd na cztery koła skonstruowany wedle starych wzorców, który miłośnikom dynamicznej jazdy potrafi sprawić wiele frajdy, z drugiej strony jednak nie daje wytchnienia swojemu ESP. A Jeep? W dziedzinie dynamiki jazdy nie ma nic do zaprezentowania, ale dotrze wszędzie. Jeśli będzie mieć odpowiednie opony. Aż trudno uwierzyć.

Tekst: Götz Leyrer,
Zdjęcia: Achim Hartmann

Dane techniczne cz. 2
 Land Rover Freelander TD4
Lexus LS 600h L
Mercedes C320 CDI 4Matic
Subaru Impreza 2.0R
Cena (zł)
138 990
510 700
nie oferowany
90 159
Silnik
diesel, R4, 2.2
benz., V8, 5.0 + elektr. AC
diesel, V6, 3.0
bokser, B4, 2.0
Moc maks. przy obrotach
152 KM 4000/min
394 KM 6400/min
224 KM 3800/min
150 KM 6400/min
0-100 km/h (s)
11,7
6,3
7,7
9,6
Prędkość maks. (km/h)
181
250
250
193
Zużycie paliwa (l/100 km)
7,5
9,2
6,9
8,4
Emisja CO2 (g/km)
224
219
202
199
Silnik i układ napędowy
    
Pojemność skokowa (cm3)
2179
4969
2987
1994
Maks. moment obrotowy (Nm)
400
520
510
196
przy obrotach
2000/min4000/min
1600
3200
Rodzaj napędu
4x4 z elektron. sterowanym
sprzęgłem
wielotarczowym,
6-biegowa skrzynia
automat.
4x4 z centralnym
mechanizmem
różnicowym typu
torsen, bezstopniowa
skrzynia
automat.
4x4 z centralnym
mech. różnicowym
i blokadą realizowaną
przez sprzęgło wielotarczowe,
7-biegowa
skrzynia automat.
4x4 z centralnym
mechanizmem
róznicowym i blokadą
wiskotyczną,
5-biegowa skrzynia
mechaniczna
Wymiary i masy (mm)
    
Długość
Szerokość
Wysokość
4500
1910
1740
5150
1875
1480
4581
1770
1449
4415
1740
1475
Rozstaw osi (mm)
2660
3090
2760
2620
Ciężar ciągniony/hamowany (kg)
750/2000
-/-
750/1800
650/1600
Pojemność bagażnika (wg VDA) (l)
405/1670
390
475
301/1216
Pojemność zbiornika paliwa (l)
68
84
66
60
Rozmiar opon
215/75 R 16 H
245/45 R 19 V
225/45 R 17 H
205/50 R 17 H
dane fabryczne
    
Pomiary własne
Przysp. na asfalcie 0-60 km/h (s)
4,7
3,6
2,9
4,3
Przysp. na sniegu 0-60 km/h (s) 6,4
4,7
4,7
9,7
Próby jazdy na śniegu
    
Slalom 15 m (s)
8,48,3
8,1
8,8
Aktualne ceny nowych samochodów:
 
JUŻ OD 140 200 PLN
Dostępne nadwozia: kombi-5, sedan-4
SPRAWDŹ OFERTY

Komentarze

 
 

Wypełnij to pole:

  • avatar
    zgłoś
    8 aut w Alpach. Zasypane śniegiem górskie drogi i samochód z napędem na obydwie osie - taka zima sprawia frajdę. Cztery napędzane koła zapewniają nie tylko lepszą trakcję, ale i większe bezpieczeństwo. Sprawdzamy na co który system stać.
    auto motor i sport, 2010-02-03 10:02:13
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij