REKLAMA

Współczesne europejskie naczepy do przerzutu ciężkiej techniki bojowej Cz. 5

Od dawna zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym przerzut ciężkiego sprzętu kołowego oraz gąsienicowego na większe odległości i po drogach publicznych odbywa się specjalnymi kołowymi zestawami samochodowymi, określanymi mianem ciężkich transporterów – zestawów wsparcia logistycznego, transporterów tzw. ciężkiej techniki bojowej czy zestawów transportowych ciężkiego sprzętu. Taka sytuacja wynika z kilku kluczowych, powiązanych ze sobą czynników.

Producent
Fot. Producent

Kryteria klasyfikacji


Aktualnie istnieje co najmniej kilka kluczowych kryteriów klasyfikacji wojskowych naczep niskopodwoziowych. Pierwsze dotyczy stopnia zmilitaryzowania. Od strony konstrukcyjnej zagadnienie sprowadza się tu do wymienności modułów – kluczowych komponentów między odmianami cywilnymi i militarnymi. Kwestia dotyczy zatem udziału części o typowo cywilnym rodowodzie w wariantach wojskowych. W zależności od tego udziału da się wyróżnić następujące rodzaje wojskowych naczep, o określonej zawartości bazowych modułów – kluczowych podzespołów zapożyczonych z modeli cywilnych i normalnie, na co dzień w nich stosowanych:

  • cywilne zmilitaryzowane – wersje zmilitaryzowane – o różnym stopniu zmilitaryzowania, po angielsku definiowane jako COTS (commercial off-the- shelf – komercyjne „prosto z półki”), w całości powstałe w oparciu o warianty cywilne i wobec tego cechujące się udziałem części cywilnych na poziomie co najmniej 70-90%. W efekcie istnieją bliskie cywilne odpowiedniki odmian wojskowych, bo te odmiany wprost zbudowano w oparciu o te odpowiedniki. Militaryzacja taka najczęściej odbywa się poprzez malowanie na barwy ochronne, przygotowanie do współpracy z wciągarkami, mocowanie dodatkowego militarnego wyposażenia, itd.;
  • tzw. militarne hybrydy – wersje hybrydowe – w określonym stopniu oparte na cywilnych kluczowych komponentach, technologiach i rozwiązaniach, ale zawierające też wiele typowo militarnych opracowań. Powstały one bowiem z połączenia wybranych kluczowych elementów o cywilnym rodowodzie, z języka angielskiego określanych mianem OTSC (off-the-shelf-components – komponenty cywilne – komponenty „z półki”), z elementami typowo militarnymi, przeważnie w ogóle niedostępnymi na rynku cywilnym. Wersje te klasyfikowane są jako MOTS, gdzie skrót ten tłumaczy się jako military-off-the-shelf – militarne „z półki” bądź modifiable off-the-shelf – zmodyfikowane „z półki”. W układzie – kontekście czysto militarnym termin MOTS odnosi się do produktów budowanych w oparciu o podzespoły prosto „z półki”, bezproblemowo możliwe do pozyskania na rynku cywilnym off-the-shelf, które następnie są odpowiednio militaryzowane i/czy uzupełniane o specyficzne podzespoły, zdolne zaspokoić nietypowe wymogi armii. Produkty te w takim razie nadal bazują na kluczowych komponentach z kategorii COTS czy wręcz mają kompletną podstawę konstrukcyjną z tej kategorii, lecz uzupełnioną przez kluczowe militaryzujące elementy nietypowe. Takie militaryzowanie zachodzi jako paralelny proces, wynikający z rozwoju oraz ewaluacji potrzeb zgłaszanych przez sferę wojskową i przejawia się dokonywaniem specyficznych przeróbek zgodnie z wymaganiami tej sfery. Poprzez takie militaryzowanie poddane mu wyroby nabywają właśnie specyficzne cechy eksploatacyjne, odpowiadające potrzebom sił zbrojnych. Środki transportu przydzielone do tej grupy są to zatem naczepy specjalnie dostosowane do potrzeb wojska w zakresie m.in. podniesienia ich dzielności terenowej, poprawy maskowania, opcji połączenia z ciągnikami siodłowymi z siodłem na różnej wysokości czy możliwości sprawnej ewakuacji zabieranego sprzętu, jak przygotowanie do współpracy z wciągarkami. Niemniej bazowo w znacznym stopniu wciąż są one zbudowane w oparciu o podzespoły bezpośrednio wywodzące się z rynku cywilnego. W rezultacie tego powiązania współczynnik unifikacji zawiera się tutaj w zakresie od 40 do 60%. Modyfikacje zazwyczaj wykonuje sam wytwórca, ale możliwe są modyfikacje późniejsze, przeważnie realizowane na zewnątrz. Mogą one zachodzić u wyspecjalizowanego podmiotu posiadającego koncesję na obrót sprzętem specjalnym i wynikać z dążenia do zwiększenia tzw. wkładu lokalnego, co odgrywa znaczną rolę przy zamówieniach publicznych. Takie lokalnie militaryzowane egzemplarze uzyskują oczywiście gwarancję ze strony pierwotnego producenta;

REKLAMA

REKLAMA

  •  militarne – wersje typowo militarne, poza wybranymi elementami całkowicie wykorzystujące komponenty powstałe pod kątem potrzeb armii, bez bliskich cywilnych odpowiedników. W efekcie stopień – współczynnik unifikacji z konstrukcjami cywilnymi należy do relatywnie niskich i zazwyczaj kształtuje się na poziomie poniżej 30%, tzn. mniej niż 30% części w układzie ilościowym pochodzi z typów cywilnych. Wersje takie określane są też jako GOTS – government off-the-shelf bądź NOTS – NATO off-the-shelf lub niche off-the-shelf, w zależności od kontekstu. Terminy te zdaniem autora można tu stosować w pełni zamiennie. Skrót GOTS – rządowy prosto „z półki” oznacza wyrób opracowany w ścisłym współdziałaniu ze specjalistami rządowymi, w tym przypadku wojskowymi, którzy mogli współuczestniczyć od samego momentu rozpoczęcia procesu jego przygotowywania. W ten sposób zamawiający może skutecznie, szybko oraz efektywnie wpływać na prowadzone prace i w rezultacie wydatnie bezpośrednio kontrować wszelkie aspekty tak powstającego produktu. Natomiast termin NATO off-the-shelf definiuje się jako NATO prostu „z półki”, a niche off-the-shelf jako niszowy prostu „z półki”. Pojazd NATO prostu „z półki” to wobec tego pojazd opracowany specjalnie pod kątem wymagań sił zbrojnych NATO, a pojazd niszowy prostu „z półki” to pojazd niszowy. Przy czym tę jego „niszowość” da się rozpatrywać w co najmniej trzech wymiarach: niszowy ze względu na zastosowane w nim w znacznym stopniu nietypowe kluczowe komponenty; niszowy bo nieraz dedykowany do realizacji rzadkich – niszowych zadań – prac oraz niszowy ze względu na odbiorcę, którym są właśnie siły zbrojne. Do tego ”niszowa” pozostaje liczba tak powstających pojazdów – są one rocznie składane przez jednego wytwórcę, w zależności od wielkości konkretnych zamówień, w pojedynczych egzemplarzach czy seriach liczących maksymalnie kilka, kilkanaście sztuk, nie zaś w dziesiątkach bądź setkach, jak najbardziej popularne wersje cywilne. W bardziej ogólnym kontekście terminy typowo militarny, GOTS – government off-the-shelf bądź NOTS – NATO off-the-shelf lub niche off-the-shelf w sferze militarnej motoryzacji można zatem stosować w pełni zamiennie. Wszystkie dotyczą bowiem niszowych produktów zaprojektowanych dla zaspokojenia wysoko specjalizowanych – niszowych potrzeb niszowych sektorów rynku – niszowych potrzeb zgłaszanych przez niszowe segmenty rynku, w porównaniu – zestawieniu z szerokim rynkiem na produkty z kategorii COTS.
    Tym samym należy zwrócić uwagę na pewne bardzo istotne rozróżnienie w układzie metodologicznym. Wyrażenia zmilitaryzowany, hybrydowy i militarny oznaczają stopień (współczynnik) zmilitaryzowania, podczas gdy wyrażenie wojskowy ma tu wydźwięk w pełni uniwersalny, neutralny. Może być stosowane zamiennie w odniesieniu do wszystkich wymienionych kategorii naczep znajdujących się na stanie posiadania czy/i użytkowanych przez siły zbrojne. Ponadto wraz z przechodzeniem do coraz większego stopnia – poziomu zmilitaryzowania rośnie mobilność taktyczna – dzielność terenowa, co przekłada się na wzrost tzw. korzyści strategicznej. Korzyść tę da się zdefiniować jako podniesienie możliwości (przezwyciężanie ograniczeń i barier) zastosowania w warunkach typowo wojennych – bezpośredniej styczności z przeciwnikiem, przy równoczesnym zwiększaniu możliwości coraz swobodniejszego (ułatwionego) samodzielnego poruszania się w warunkach terenowych, w tym w stanie w pełni załadowanym.

zobacz galerię

Komentarze

 
DODAJ KOMENTARZ
REKLAMA