[ X ]

Kontynuując korzystanie z naszej strony internetowej (również poprzez zamknięcie tego komunikatu), wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych na zasadach wskazanych w "Polityce prywatności"

Kontynuuj przeglądanie

REKLAMA

Automatycznie dołączany napęd na cztery koła

Moda na samochody uterenowione sprawiła, że napęd 4x4 jest popularny jak nigdy. Jego rodzajów jest wiele, ale warto skupić się na możliwościach, jakie daje najpopularniejszy – automatycznie dołączany na cztery koła.

amis 2019-06-30
Napęd na cztery koła Napęd na cztery koła

Wyższości napędu na cztery koła nad napędem na jedną oś nie trzeba nikogo przekonywać – samochody z układem 4x4 efektywniej przenoszą siłę napędową na asfalt i prowadzi się je bezpieczniej podczas złej pogody. Popularność 4x4 sprawiła, że wiele aut, nawet kompaktowych, może mieć takie rozwiązanie. Do wyboru są modele z napędem dołączanym ręcznie (4x4 wykorzystuje się tylko w terenie), stałym z niezmiennym rozdziałem siły napędowej między osie, stałym ze zmiennym rozkładem siły napędowej (z mechanizmem Torsen), z napędem e-four (wykorzystującym silniki elektryczne z tyłu, osie nie są połączone wałem napędowym) oraz samochody, w których napęd tylnej osi jest dołączany automatycznie, zazwyczaj bez wiedzy kierowcy.

Te ostatnie są popularne, bo stosuje się w nich sprzęgła wielopłytkowe, najczęściej sterowane hydraulicznie, które są tanie i nieduże, więc łatwo je wykorzystać w tańszych i mniejszych autach. Łączą one wał napędowy z tylnym mechanizmem różnicowym. Takie rozwiązanie wypromowała firma Haldex, ale w 2014 roku utraciła prawa patentowe, więc od tego czasu producenci samochodów stworzyli własne rozwiązania układu napędu na cztery koła wykorzystującego sprzęgło wielopłytkowe.

Jedną z najważniejszych zalet napędów 4x4 ze sprzęgłem wielopłytkowym jest szybkość przesyłu momentu napędowego na drugą oś. Przykładowo w modelach Skody, która wśród marek popularnych sprzedaje najwięcej aut z napędem 4x4, występuje tzw. inteligentny napęd na cztery koła, w którym siła napędowa trafia do tylnych kół w ciągu 20 milisekund! W dodatku jej wielkość przesyłana do przednich i tylnych kół jest stale zmieniana, bo jednostka sterująca sprzęgłem korzysta z czujników wykonujących ponad 200 operacji na sekundę. W nowoczesnych napędach do 100% siły napędowej w razie potrzeby może trafić do tylnych kół, np. w przypadku całkowitej utraty przyczepności przednich kół.

Na działanie automatycznego napędu na cztery koła mają wpływ tryby jazdy samochodu. Wraz ze zmianą ustawień silnika, skrzyni biegów czy układu kierowniczego można zmieniać także działanie mechanizmów różnicowych, systemu ESP oraz podział siły napędowej między przednią, a tylną osią. Np. w trybie sportowym do tylnych kół trafi więcej siły niż w standardowym, a w trybie „eco” zostanie ona przesłana tylko do kół przedniej osi. Auta terenowe, SUV-y i uterenowione kombi często mają również tryby jazdy off-road. Włączając je, zmieniamy charakter pracy napędu 4x4 i systemu ESP, które np. na piasku nie będą dopuszczały do poślizgu kół, a w błocie – wręcz przeciwnie.

Napęd na cztery koła z funkcją Torque Vectoring

Napęd na cztery koła

Samochody z napędem 4x4 sprawdzają się w terenie i w złych warunkach pogodowych, to jasne, ale mają zalety także podczas dynamicznej jazdy. Dzisiaj chyba każdy samochód osobowy w wersji z napędem na cztery koła ma funkcję torque vectoring – to nie mechanizm, lecz nazwa procesu rozdzielania momentu obrotowego między koła jednej osi. W jednych autach (drogich, sportowych) siłę napędową między koła rozdziela elektronicznie sterowany mechanizm różnicowy, w innych (popularnych) większa siła trafia do koła dysponującego lepszą przyczepnością (do obciążonego) po tym, jak koło o mniejszej przyczepności (odciążone) zostaje przyhamowane przez system ESP. W obu wariantach chodzi o zwiększenie stabilności auta oraz prędkości jazdy w zakręcie.

 

Napęd na cztery koła Napęd na cztery koła

Budowa napędu na cztery koła

  • SPRZĘGŁO WIELOPŁYTKOWE
    To najważniejszy element automatycznych napędów na cztery koła, bo umożliwia przesłanie siły napędowej z silnika poprzez wał napędowy do tylnych kół. Sprzęgło może być sterowane mechanicznie, magnetycznie lub tak jak np. w modelach Skody – hydraulicznie, przez wbudowaną pompę oleju. Zawsze jest jednak kontrolowane elektronicznie, bo o wielkości siły napędowej, jaka ma trafić do tylnych kół, decyduje jednostka sterująca.

  • NAPĘD NA TYLNE KOŁA
    Wał napędowy obraca się przez cały czas, a gdy jednostka sterująca sprzęgłem dostanie z czujników ABS sygnał o różnicy w prędkości obrotowej kół przedniej i tylnej osi uruchomi sprzęgło wielopłytkowe, które w mgnieniu oka połączy wał napędowy z mechanizmem różnicowym tylnych kół.
  • NAPĘD NA PRZEDNIE KOŁA
    W popularnych samochodach silnik jest zazwyczaj umieszczony poprzecznie z przodu. Tworzy on jeden ciasno upakowany „organizm” ze skrzynią biegów i mechanizmem różnicowym, więc do napędzania przednich kół wykorzystuje się prostą i niedużą przekładnię zębatą z kołami walcowymi.

Auta z napędem na cztery koła bywają niewiele droższe od tych z napędem na jedną oś, czasem wystarczy dopłacić 5000 zł. Wielu kierowców decyduje się na zakup, często nie zdając sobie sprawy z wyższych kosztów eksploatacji. Jak dbać o napęd 4x4?

"Sprzęgło typu haldex jest typem mokrego, wielopłytkowego sprzęgła ciernego, więc wymaga okresowej wymiany oleju i filtra – po raz pierwszy powinna się ona odbyć po 3 latach eksploatacji, a kolejne wymiany co 2 lata. Koszt wymiany w wypadku różnych marek samochodów wynosi od 500 do 1000 zł. W układzie sprzęgła wielopłytkowego pomiędzy tarczkami występuje tarcie, które stopniowo doprowadza do zużywania się części. Przyczyną niepotrzebnej pracy sprzęgła – tarcie występuje wtedy, gdy koła mają różne prędkości obrotowe – może być np. zastosowanie opon o różnych średnicach zewnętrznych. Ważne jest więc zachowanie takiej samej średnicy zewnętrznej wszystkich kół. Bardzo istotne jest również okresowe sprawdzanie ciśnienia w oponach oraz ich wymiana zawsze na obu osiach jednocześnie. Natomiast dopuszczalna różnica wysokości bieżnika pomiędzy oponami z przodu i z tyłu może wynosić maksymalnie 3 mm" – Artur Dzierża, rzeczoznawca samochodowy.