REKLAMA

Automatyczna skrzynia biegów - oznaczenia, najczęstsze awarie

Automatyczna skrzynia biegów to wynalazek służący wygodzie kierowcy. Jak działa automatyczna skrzynia biegów, co oznaczają litery PRND oraz jakie są najczęstsze awarie?

Automatyczna skrzynia biegów Automatyczna skrzynia biegów

Automatyczna skrzynia biegów, zwana potocznie „automatem”, samoczynnie zmienia przełożenia podczas jazdy, zwalniając kierowcę z tego obowiązku. Jest takie przeświadczenie, że kto spróbuje jazdy z automatem, ten nie wróci do ręcznej skrzyni biegów. Czy to prawda?

Trzeba przyznać, że coś w tym jest, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, kiedy automatyczne skrzynie biegów są świetnie dopracowane i pozwalają zmieniać przełożenia niemal niezauważalnie, a do tego szybciej niż to fizycznie możliwe w przypadku skrzyni ręcznej. Mówimy tu o dwusprzęgłowych skrzyniach biegów, które w ostatnich latach są powszechnie stosowane przez większość producentów samochodów.

Zamów e-wydanie magazynu "auto motor i sport" - teraz o 30% taniej!

W tym materiale przybliżamy temat automatycznej skrzyni biegów wszystkim tym, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z „automatem” i niewiele o niej wiedzą. Kwestie techniczne i różnice między skrzynią tradycyjną, dwusprzęgłową czy bezstopniową poruszymy innym razem. Zacznijmy zatem od początku.

Jak działa automatyczna skrzynia biegów?

Automatyczna skrzynia biegów pozwala na płynną jazdę, dostosowując przełożenie do aktualnych obrotów silnika. Automaty są od wielu lat niezwykle popularne w Stanach Zjednoczonych, gdzie mało kto korzysta z ręcznej przekładni, ale ich popularność mocno wzrosła także w Europie.

Dołącz do nas na facebooku i bądź na bieżąco z motoryzacyjnymi newsami!

Podstawową cechą samochodu wyposażonego w automatyczną skrzynię biegów jest brak pedału sprzęgła, obecnego w pojazdach z ręczną przekładnią. W przypadku przekładni automatycznych mamy do czynienia ze sprzęgłem hydrokinetycznym, którego obsługa nie należy do kierowcy – zmiany przełożeni następują „automatycznie”.

W samochodach z „automatem” mamy zatem tylko dwa pedały – z prawej oczywiście pedał przyspieszenia, czyli inaczej pedał gazu, a z lewej pedał hamulca. Często pedał ten jest znacznie szerszy niż w autach z ręczną skrzynią biegów.

Druga podstawowa różnica to dźwignia zmiany biegów, coraz częściej zastępowana dziś przyciskami lub przełącznikami. Tak czy inaczej, czy to przycisk, czy tradycyjny lewarek, podczas jazdy nie trzeba do niego sięgać.

W niektórych samochodach - np. Mercedes lub Infiniti - w skrajnym lewym położeniu znajdziemy dodatkową dźwignię, obsługiwaną nogą. To hamulec postojowy, używany na parkingu, podczas postoju z wyłączonym silnikiem.

Zobacz także:

REKLAMA

REKLAMA

Oznaczenia na automatycznej skrzyni biegów

Automatyczna skrzynia biegów ma kilka podstawowych oznaczeń poszczególnych przełożeń. Są one zawsze w tej samej kolejności – P, R, N, D. W zależności od producenta i od samochodu, obok D może pojawić się jeszcze oznaczenie S (tryb sportowy pozwalający na późniejszą zmianę biegu i wcześniejszą redukcję), a także „+” i „-”, służące do półautomatycznej zmiany przełożeń – w górę lub w dół.

P w automatycznej skrzyni biegów to tryb parkingowy (P jak „Parking”). Używany jest podczas postoju samochodu po zatrzymaniu na parkingu. Zapobiega przemieszczaniu się auta, odpowiednich zostawiania auta „na biegu”, w przypadku tradycyjnej skrzyni biegów. Ustawienia P nie należy stosować przy krótkich postojach, np. na światłach. Do tego w zupełności wystarczy wciśnięcie pedału hamulca lub – jeśli jest dostępny – uruchomienie trybu „Auto hold”, który samoczynnie włącza hamulec na krótkim postoju i wyłącza go po wciśnięciu pedału gazu.

R to kolejne położenie (R jak „Reverse”), tak jak w ręcznej skrzyni biegów oznacza bieg wsteczny. Uruchamiany w celu jazdy do tyłu.

Zobacz także:

N to trzecia z kolei pozycja, tak zwany „luz” (N jak „Neutral”). Wbrew częstej praktyce, ten tryb nie służy do „odciążenia” skrzyni biegów podczas krótkiego postoju. Bieg jałowy używany być powinien awaryjnie, przy konieczności przetoczenia samochodu czy podczas holowania. Przy czym w kwestii holowania należy zasięgnąć informacji w instrukcji obsługi, ponieważ dłuższe holowanie auta z automatyczną skrzynią biegów, przy wyłączonym silniku, może skutkować poważną awarią wskutek braku smarowania układu olejem.

D to pozycja do jazdy (D jak „Drive”). Wystarczy ustawić dźwignię (lub nacisnąć przycisk) w tej pozycji, puścić hamulec i dodać gazu, a samochód zacznie jechać do przodu.

Pamiętać należy, że już samo puszczenie hamulca powodować może toczenie się auta, przy włączonym silniku i ustawionej pozycji D. To normalny objaw, o którym zapomina wielu kierowców. Znacie obrazki, kiedy kierowca zatrzymuje się i wysiada na chwilę z auta, a to spokojnie odjeżdża, często uderzając w inne auta czy przeszkody. Dlatego zawsze wysiadając z auta przy włączonym silniku, należy zaciągnąć hamulec ręczny, a najlepiej przestawić dźwignię w pozycję P.

REKLAMA

Awarie automatycznej skrzyni biegów - czego unikać?

Utarło się, że automatyczna skrzynia biegów oznacza wysokie koszty zarówno paliwa, podnosząc spalanie, jak i usuwania częstych awarii. O ile dawniej rzeczywiście miało to poparcie w rzeczywistości, tak dziś „automat” nierzadko oznacza niższe spalanie, lepsze osiągi, a i awaryjność nie jest uciążliwa, o ile jednak stosujemy się do podstawowych zasad.

Częstą awarią jest ta, która wynika ze zbyt szybkiego i gwałtownego przełączania skrzyni między poszczególnymi przełożeniami, szczególnie kiedy auto nie zostało zatrzymane do zera. Dlatego przed wrzuceniem wstecznego należy zatrzymać pojazd i dopiero wtedy wybrać położenie R. Co ważne, trzeba przy tym odczekać krótką chwilę, ułamek sekundy, aż skrzynia „zaskoczy” i dopiero wcisnąć gaz.

Zatrzymanie auta jest ważne także w przypadku wybierania pozycji P. Nie wolno tego robić, kiedy auto się toczy. Kolejny błąd, który może być kosztowny w skutkach, to włączanie pozycji N podczas jazdy.

Szkodliwe dla automatycznej skrzyni jest też gwałtowne wciskanie pedału przyspieszenia, zarówno podczas ruszania, jak i w czasie jazdy. Szczególnie dotyczy to przycisku „kick-down”, uruchamianego wciśnięciem gazu do oporu. Przycisk ten służy do maksymalnej redukcji przełożenia podczas przyspieszania. Należy używać go z głową, bo naprężenia powstające w skrzyni mogą doprowadzić do jej przedwczesnego zużycia.

Zobacz także:

Ważna jest także dbałość o kontrolę poziomu oleju i jego wymiana w okresach przewidzianych instrukcją obsługi. Zużyty olej lub jego zbyt niski poziom doprowadzą do zatarcia elementów przekładni i przedwczesnej awarii, która z reguły okazuje się kosztowna.

Kolejnym błędem powodującym awarie skrzyni biegów jest holowanie samochodu z „automatem”. Tymczasem nawet w pozycji N, czyli „na luzie”, automatyczna skrzynia pracuje, ale już układ smarowania nie, co prowadzić może do przegrzania elementów i ich awarii. Przed holowaniem trzeba zajrzeć do instrukcji obsługi.

Wielu producentów dopuszcza holowanie, ale pod kilkoma istotnymi warunkami, jak choćby nieprzekraczanie danej prędkości (często jest to 50 km/h) oraz danego dystansu (często do 50 km). Samochód z automatyczną skrzynią biegów warto holować jedynie w ostateczności, a w razie konieczności wezwać lawetę.

Komentarze

 
DODAJ KOMENTARZ

REKLAMA

REKLAMA